Το Γυμνάσιό μας συμμετείχε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη δράση με τίτλο «Το Πείραμα του Ερατοσθένη για τον υπολογισμό της ακτίνας της Γης», η οποία αποτελεί μία σημαντική εκπαιδευτική δραστηριότητα με στόχο τη σύνδεση της θεωρητικής γνώσης με τη βιωματική μάθηση.
Μέσα από τη συγκεκριμένη δράση, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν και να αναπαραστήσουν στην πράξη το περίφημο πείραμα του αρχαίου Έλληνα μαθηματικού, αστρονόμου και φιλοσόφου Ερατοσθένη, ο οποίος πρώτος υπολόγισε με αξιοθαύμαστη ακρίβεια την περιφέρεια της Γης.
Βασικός σκοπός της συμμετοχής μας ήταν η ανάδειξη της σημασίας του πειράματος ως αναπόσπαστου στοιχείου της εκπαιδευτικής διαδικασίας, μέσα από την ενεργό εμπλοκή των μαθητών σε συνεργατικές και διερευνητικές δραστηριότητες.
Ιστορικό του πειράματος
Ο Ερατοσθένης, κατά τον 3ο αιώνα π.Χ., διετέλεσε Διευθυντής της μεγάλης Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, πληροφορήθηκε ότι στη Συήνη της Αιγύπτου, κατά το θερινό ηλιοστάσιο και κατά την ώρα του ηλιακού μεσημεριού, οι κατακόρυφοι στύλοι δεν δημιουργούσαν σκιά, ενώ οι ακτίνες του Ήλιου έφταναν κάθετα μέχρι τον πυθμένα ενός πηγαδιού. Την ίδια ακριβώς στιγμή, στην Αλεξάνδρεια, οι στύλοι έριχναν σκιά.
Η διαφορά αυτή οδήγησε τον Ερατοσθένη στο συμπέρασμα ότι η Γη δεν είναι επίπεδη αλλά σφαιρική. Με βάση τη γωνία που σχημάτιζε η σκιά στην Αλεξάνδρεια και γνωρίζοντας την απόσταση ανάμεσα στις δύο πόλεις, κατόρθωσε να υπολογίσει την περιφέρεια της Γης με εξαιρετική ακρίβεια. Το επίτευγμά του αυτό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της επιστήμης.
Η υλοποίηση της δράσης στο σχολείο μας
Οι μαθητές του σχολείου μας, ακολουθώντας τις προβλεπόμενες οδηγίες της δράσης, πραγματοποίησαν τις απαραίτητες μετρήσεις της σκιάς κατακόρυφης ράβδου και στη συνέχεια προχώρησαν στους αντίστοιχους υπολογισμούς, με στόχο την προσέγγιση της περιφέρειας της Γης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η διεξαγωγή του πειράματος δεν πραγματοποιήθηκε την αρχικά προγραμματισμένη ημέρα, αλλά μετατέθηκε για την Τρίτη 31 Μαρτίου 2026, αντί της Παρασκευής 20 Μαρτίου, εξαιτίας της συννεφιάς και των δυσμενών καιρικών συνθηκών, που δεν επέτρεψαν την ακριβή παρατήρηση και μέτρηση.
Λόγω της μεταβολής αυτής, κρίθηκε αναγκαία η εφαρμογή διόρθωσης +4,1 μοιρών, σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, ώστε τα αποτελέσματα να αποδοθούν με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια.
Η συμμετοχή των μαθητών στη δράση υπήρξε ιδιαίτερα εποικοδομητική, καθώς τους έδωσε τη δυνατότητα να κατανοήσουν στην πράξη βασικές έννοιες της Γεωγραφίας, των Μαθηματικών και της Αστρονομίας, αλλά και να αντιληφθούν τη σημασία της παρατήρησης, της επιστημονικής μεθόδου και της συνεργασίας.
Το τελικό αποτέλεσμα των μετρήσεων και των υπολογισμών του σχολείου μας ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικό και πολύ κοντά στην πραγματική τιμή της περιφέρειας της Γης, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά ότι η εκπαιδευτική διαδικασία αποκτά ξεχωριστή αξία όταν συνδυάζεται με την έρευνα, τη συμμετοχή και την ανακάλυψη.
Υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί: Σφακιανάκη Σταυρούλα,
Σχοινιωτάκης Εμμανουήλ, Φιορέντζης Εμμανουήλ
